ి చలిమంట వేసుకుని కబుర్లు చెప్పుకోవడం,అప్పుడప్పుడు పాటలు పాడుకోవడం, పడుకుని,గడ్డి మేస్తూనో, నెమరేసుకుంటునో ఉన్న ఎడ్ల మెడలో గంటల సడి వాళ్ళ పాటలకి వాద్యసహకారం కావటం...ఇవన్నీ నాకున్న బాల్య స్మృతుల్లో భాగం.
అలాగేఒకమాదిరి పల్లె లో పెరగటంవల్ల పొలాల్లో పనిచేసుకునేవారు పాడుకునే పాటలు, గుడుల్లో భజన పాటలు నాకు బాగా పరిచయమే. రేడియోలో జానపదగీతాలు వినప డేవి.వివిధ్ భారతిలో మ ధ్యాహ్నం ‘లోక్ సంగీత్ ‘ పేరుతో వివిధ ప్రాంతాలల్లోని జానపద గీతాలు ప్రసారమయ్యేయి.
ఈ వివరాలకీ,కింది పాటకూ సంబంధం వుంది...
సినిమాల్లోనూ,సాహిత్యంలోనూ మనకు పరిచయమున్న వాతావరణమో,పాత్రలో కనిపిస్తే వెంటనే కనెక్టవుతాము.
తీస్రీకసం సినిమాలో ‘చలత్ ముసాఫిర్ మోహ్ లియారే ‘ పాట చాలా హుషారు గా సాగే జానపద గీతం.తక్కువ వాయిద్య ఉపకరణాలు,ప్రముఖంగా వినిపించేవి నాకు తెలిసిన హార్మోనియం,దోలక్..శైలేంద్ర సాహిత్యం..గానం మన్నాడె.
అచ్చమైన జానపదుల్లా,ఎవరినో మెప్పించడానికి కాకుండా తమ కోసం తాము పాడుకుంటున్నట్టుగా సాగే పాట. తక్కువ భాగం అర్ధమయ్యింది కానీ ఆకర్షణ ఉంది.
తర్వాత ఆ పాటను సినిమాలో చూశాను. ఆ పాటకి పెదవి కదిల్చింది కథానాయకుడు కాదు.పాడిందీ కథానాయకుడికి మిగతా పాటలు పాడిన ముకేష్ కాదు.
సన్నివేశం..... పల్లె ప్రాంతం,ప్రయాణికుల మజిలీ,చలిమంట,వాళ్ళంతా కలిసి పాడుకునే జానప దం.భాష హిందీ కాదు భోజ్ పురి.
“సంచారం లో ఉన్న ప్రయాణికుడు పంజరంలో ఉన్న మైనా(పక్షి) మీద మనసు పడ్డాడు(మోహించాడు)..
పక్షి ఎగిరెగిరి మిఠాయి దుకాణంలో దూరింది
బర్ఫిలో ఉన్న రసం మొత్తాన్ని తాగేసింది...
ఎగిరెగిరి బట్టల అంగడిలో వాలింది
బట్టల రంగు మొత్తాన్ని పులుముకుంది...
ఎగిరెగిరి ఒక పాన్ దుకాణంలో చేరింది
బీడా (కిళ్ళీ) లో ఉన్న రసాన్ని కొనిపోయింది.. “
పాటకు లోపలి అర్ధం వేరే వుండ వచ్చు.
పంజరంలో మైనా అంటే ఇంట్లో బంధింపబడ్డ స్త్రీ గా, మిఠాయి, బట్టలు,పాన్ లను, రుచికరమైనఆహారం, సొగసైన దుస్తులు, అలంకరణ లేదా సౌందర్య పోషణ సౌకర్యం.. ఇలా చూడొచ్చా?
పక్షి ప్రలోభాలవైపు పోతుందని హెచ్చరింపా?
పాట పిక్చరైజేషన్లో పాట పాడేవ్యక్తి ని,పక్కన వాయిద్యాలు వాయించేవారిని,కోరస్ అందుకునే వాళ్ళని , చిన్న తప్పెట వాయిస్తూ ఉప పాత్రధారిలా కనిపించే రాజ్ కపూర్ లను చూస్తే జీవన మాధుర్యాన్ని ఆ క్షణంలో ఎంతపొందుతున్నారొ అనిపిస్తుంది.అసూయతో కూడిన ఆనందం కలుగుతుంది.
అలాగేఒకమాదిరి పల్లె లో పెరగటంవల్ల పొలాల్లో పనిచేసుకునేవారు పాడుకునే పాటలు, గుడుల్లో భజన పాటలు నాకు బాగా పరిచయమే. రేడియోలో జానపదగీతాలు వినప డేవి.వివిధ్ భారతిలో మ ధ్యాహ్నం ‘లోక్ సంగీత్ ‘ పేరుతో వివిధ ప్రాంతాలల్లోని జానపద గీతాలు ప్రసారమయ్యేయి.
ఈ వివరాలకీ,కింది పాటకూ సంబంధం వుంది...
సినిమాల్లోనూ,సాహిత్యంలోనూ మనకు పరిచయమున్న వాతావరణమో,పాత్రలో కనిపిస్తే వెంటనే కనెక్టవుతాము.
తీస్రీకసం సినిమాలో ‘చలత్ ముసాఫిర్ మోహ్ లియారే ‘ పాట చాలా హుషారు గా సాగే జానపద గీతం.తక్కువ వాయిద్య ఉపకరణాలు,ప్రముఖంగా వినిపించేవి నాకు తెలిసిన హార్మోనియం,దోలక్..శైలేంద్ర సాహిత్యం..గానం మన్నాడె.
అచ్చమైన జానపదుల్లా,ఎవరినో మెప్పించడానికి కాకుండా తమ కోసం తాము పాడుకుంటున్నట్టుగా సాగే పాట. తక్కువ భాగం అర్ధమయ్యింది కానీ ఆకర్షణ ఉంది.
తర్వాత ఆ పాటను సినిమాలో చూశాను. ఆ పాటకి పెదవి కదిల్చింది కథానాయకుడు కాదు.పాడిందీ కథానాయకుడికి మిగతా పాటలు పాడిన ముకేష్ కాదు.
సన్నివేశం..... పల్లె ప్రాంతం,ప్రయాణికుల మజిలీ,చలిమంట,వాళ్ళంతా కలిసి పాడుకునే జానప దం.భాష హిందీ కాదు భోజ్ పురి.
“సంచారం లో ఉన్న ప్రయాణికుడు పంజరంలో ఉన్న మైనా(పక్షి) మీద మనసు పడ్డాడు(మోహించాడు)..
పక్షి ఎగిరెగిరి మిఠాయి దుకాణంలో దూరింది
బర్ఫిలో ఉన్న రసం మొత్తాన్ని తాగేసింది...
ఎగిరెగిరి బట్టల అంగడిలో వాలింది
బట్టల రంగు మొత్తాన్ని పులుముకుంది...
ఎగిరెగిరి ఒక పాన్ దుకాణంలో చేరింది
బీడా (కిళ్ళీ) లో ఉన్న రసాన్ని కొనిపోయింది.. “
పాటకు లోపలి అర్ధం వేరే వుండ వచ్చు.
పంజరంలో మైనా అంటే ఇంట్లో బంధింపబడ్డ స్త్రీ గా, మిఠాయి, బట్టలు,పాన్ లను, రుచికరమైనఆహారం, సొగసైన దుస్తులు, అలంకరణ లేదా సౌందర్య పోషణ సౌకర్యం.. ఇలా చూడొచ్చా?
పక్షి ప్రలోభాలవైపు పోతుందని హెచ్చరింపా?
పాట పిక్చరైజేషన్లో పాట పాడేవ్యక్తి ని,పక్కన వాయిద్యాలు వాయించేవారిని,కోరస్ అందుకునే వాళ్ళని , చిన్న తప్పెట వాయిస్తూ ఉప పాత్రధారిలా కనిపించే రాజ్ కపూర్ లను చూస్తే జీవన మాధుర్యాన్ని ఆ క్షణంలో ఎంతపొందుతున్నారొ అనిపిస్తుంది.అసూయతో కూడిన ఆనందం కలుగుతుంది.
